در تفسير آيه فوق كافى است سخنى از علامهء طباطبايى بياوريم . ايشان مىفرمايد : كلمهء شهيد هم به معناى شاهد آمده و هم به معناى مشهود ؛ مثل رحيم و قتيل ، و در آيه فوق متناسب با سياق آيه معناى دوم است . كلمه « بربك » فاعل لم يكف است و « باء » زايده است و جمله « أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ » بدل از فاعل است ، و استفهام در آيه انكارى است و معناى آيه چنين است : « او لم يكف فى تبين الحق كون ربك مشهودا على كل شىء اذ ما من شىء الّا و هو فقير من جميع جهاته اليه متعلق به و هو تعالى قائم به قاهر فوقه فهو تعالى معلوم لكل شىء و ان لم يعرفه بعض الاشياء » . « 1 » نكته سوم : براهين اثبات وجود خدا دو گونه‌اند : 1 . برهان « انّى » يعنى از معلول به علت رسيدن ، مثل برهان حدوث ، حركت ، نظم و . . . 2 . برهان « لمى » يعنى از علت به معلول رسيدن و در برهان امكان و وجوب از همين شيوه استفاده شده است . نكته چهارم : در برهان فوق اصل وجود واجب الوجود را ثابت كرديم ، اما اين كه آيا اين حقيقت يكتاست يا شريك دارد ؟ مادى است يا مجرد ؟ و . . . در مباحث صفات واجب الوجود خواهد آمد . برهان حدوث قوله و المتكلّمون سلكو طريقا آخر : در بحث گذشته با شيوه فلاسفه براى اثبات وجود خداوند استدلال كرديم ، اكنون در اين درس به روش متكلمين اسلامى استدلال مىكنيم . مهم‌ترين برهانى كه از سوى متكلمين اقامه شده ، برهان حدوث است . اين برهان نيز بر اصول و مبانى متعددى استوار است كه اهم آن مبانى را ذيلا مىآوريم : 1 . ازليّت ماده و ابطال آن ؛ 2 . اختلاف حكما و متكلمين دربارهء حدوث و قدم عالم ؛

--> ( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 17 ، ص 431 .